kazruseng
Конституцияны ресми түсіндіру

















јазаєстан Республикасы Конституциясы 3-бабыны¦ 3-тарма¬ын, 6-бабыны¦ 1-тарма¬ын, 8-бабын жЎне 66-бабыны¦ 5) тармаєшасын ресми тЇсіндіру туралы

јазаєстан Республикасы Конституциялыє Ке¦есіні¦ єаулысы 2001 жыл¬ы 12 сЎуір N 1/2

јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есi, ТЈра¬а Ю.А.Хитрин, Ке¦ес мЇшелерi Н.I.¤кеев, Ж.Д.Бµсырманов, А.Есенжанов, А.К.Котов, ј.ў.Омарханов жЎне В.Д.Шопин єатысєан єµрамда, мыналарды¦: Јтiнiш субъектiсiні¦ Јкiлдерi - јазаєстан Республикасы Парламентi МЎжiлiсiні¦ депутаты Т.Г.Квятковскаяны¦ жЎне јазаєстан Республикасы °кiметiні¦ Јкiлi - јазаєстан Республикасыны¦ Ўдiлет вице-министрi А.Н.Котловты¦, јазаєстан Республикасы Таби¬и монополияны реттеу, бЎсекелестiктi єор¬ау жЎне ша¬ын бизнестi єолдау жЈнiндегi агенттiгiнi¦ тЈра¬асы Б.М.Имашевты¦, јазаєстан Республикасы Экономика жЎне сауда министрлiгiні¦ Стандарттау, метрология жЎне сертификаттау жЈнiндегi комитетiнi¦ тЈра¬асы К.П.Пiрiмєµловты¦, Сауда-ЈнеркЎсiп палаталары ода¬ыны¦ бiрiншi вице-президентi И.С.Дацюкті¦, Сауда-ЈнеркЎсiп палаталары ода¬ыны¦ вице-президентi Т.И.Кононованы¦ єатысуымен, Јзiні¦ ашыє отырысында Республика Парламентi бiр топ депутаттарыны¦ јазаєстан Республикасы Конституциясы 3-бабыны¦ 3-тарма¬ын, 6-бабыны¦ 1-тарма¬ын, 8-бабын жЎне 66-бабыны¦ 5) тармаєшасын ресми тЇсiндiру туралы Јтiнiшiн єарады.
јолда бар материалдарды зерделеп, баяндамашыны - Конституциялыє Ке¦ес мЇшесi В.Д.Шопиндi, отырысєа єатысушыларды¦ сЈйлеген сЈздерiн ты¦дап, јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есi мынаны аныєтады:
јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есiне 2001 жыл¬ы 11 наурызда јазаєстан Республикасы Парламентi бiр топ депутаттарыны¦ јазаєстан Республикасы Конституциясы 3-бабыны¦ 3-тарма¬ын, 6-бабыны¦ 1-тарма¬ын, 8-бабын жЎне 66-бабыны¦ 5) тармаєшасын Ресми тЇсiндiру туралы Јтiнiшi келiп тЇстi.
¤тiнiште баяндал¬анындай, јазаєстан Республикасыны¦ °кіметі 2000 жыл¬ы 6 єыркЇйекте Парламент МЎжiлiсiне енгiзген, "јазаєстан Республикасында¬ы сауда-ЈнеркЎсіп жЎне єолЈнер палаталары туралы" јазаєстан Республикасы За¦ыны¦ жобасын єарау процесiнде, о¬ан µсынылып отыр¬ан кейбiр тЇзетулердi¦ конституциялылы¬ына байланысты депутаттарда кЇмЎн пайда бол¬ан, атап айтєанда, сауда-ЈнеркЎсіп палаталарына тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыру єµєы¬ын беру туралы. Осы жа¬дай, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыру мЎселесiне єатысты єолданыста Конституцияны¦ жо¬арыда атал¬ан нормаларына ресми тЇсiндiрме беру Їшiн, бiр топ депутаттарды¦ Конституциялыє Ке¦еске жЇгiнуiне себепшi бол¬ан.
Осы Јтiнiш бойынша жинал¬ан материалдарды зерделеп шы¬ып, Конституциялыє Ке¦ес мынаны ескердi.
Тауарды¦ шы¬у сертификатын куЎландыру єµєы¬ы туралы мЎселе екi рет Конституциялыє Ке¦есті¦ єарау нысаны болып, ол жЈнiнде нормативтi єаулылар єабылданды: "јазаєстан Республикасы Президентiні¦ 1998 жыл¬ы 26 маусымда јазаєстан Республикасы Парламентi єабылда¬ан "Сауда-ЈнеркЎсiп палаталары туралы" За¦ны¦ јазаєстан Республикасыны¦ Конституциясына сЎйкестiгi туралы Јтiнiшi туралы" 1998 жыл¬ы 31 шiлдедегi N 5/2 ; "јазаєстан Республикасы Премьер-Министрiнi¦ 1998 жыл¬ы 9 желтоєсанда Республика Парламентi єабылда¬ан "Сауда-ЈнеркЎсiп палаталары туралы" За¦ны¦ јазаєстан Республикасыны¦ Конституциясына сЎйкестiгiн тексеру туралы Јтiнiмi жЈнiнде" 1999 жыл¬ы 18 аєпанда¬ы N 15/2 . Екiншi єаулы¬а Республика Президентi єарсылыє бiлдiрiп, оны Конституциялыє Ке¦ес е¦серген болатын (1999 жыл¬ы 29 наурызда¬ы N 15/3 єаулы).
Атал¬ан єаулыларда Конституциялыє Ке¦ес, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыруды уЎкiлеттi мемлекеттiк орган жЇзеге асыру¬а тиiс, мемлекеттiк емес µйымдар¬а мµндай Јкiлеттiк беру Республика Конституциясыны¦ 3-бабыны¦ 3-тарма¬ына єайшы келедi, - деп тЇсiндiрдi.
Республика Конституциясыны¦ 3-бабыны¦ 3-тарма¬ында, халыє пен мемлекет атынан билiк жЇргiзуге Республика Президентiнi¦, сондай-ає Јзiні¦ конституциялыє Јкiлеттігі шегiнде Парламентті¦ єµєы¬ы бар. Республика °кiметi мен Јзге де мемлекеттiк органдар Јздерiне берiлген Јкiлеттiктер шегiнде ¬ана мемлекет атынан билiк жЇргiзедi, - деп белгiленген. °кiметті¦ негiзгi Јкiлеттiктерi Конституцияны¦ 66-бабында толыє баяндалма¬ан. Осы бапты¦ 10) тармаєшасына сай, °кiмет Конституциямен, за¦дармен жЎне Президент актiлерiмен Јзiне жЇктелген Јзге де єызметтердi орындайды.
Конституцияны¦ 66-бабыны¦ 5) тармаєшасына жЎне "јазаєстан Республикасыны¦ °кiметi туралы" Конституциялыє за¦ны¦ 9-бабыны¦
14) тармаєшасына сЎйкес, сыртєы экономикалыє саясатты жЇргiзу жЎне сыртєы сауданы дамыту жЈнiнде шаралар кЈру °кiмет єµзырына жатады. Тауарды¦ шы¬уын куЎландыру - сауда саясатыны¦ ма¦ызды єµралдарыны¦ бiрi болып табылады, демек, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыруды уЎкiлеттi мемлекеттiк орган жЇзеге асыру¬а тиiс.
Конституцияны¦ 6-бабыны¦ 1-тарма¬ында, јазаєстан Республикасында мемлекеттiк меншiк пен жеке меншiк танылады жЎне бiрдей єор¬алады деп белгiленген. Бµл норманы¦ тЇсiндiрмесiн Конституциялыє Ке¦ес Јзіні¦ "јара¬анды облысы Балєаш єаласы сотыны¦ јазає КСР-іні¦ ўкiмшiлiк єµєыє бµзушылыє туралы кодексіні¦ 52-бабын жЎне јазаєстан Республикасы јылмыстыє кодексiні¦ 175-бабына ескертулерді¦ 5-тарма¬ын конституциялыє емес деп тану жЈнiндегi µсынымы туралы" 2000 жыл¬ы 6 желтоєсанда¬ы N 20/2 єаулысында берген болатын.
¤тiнiште сондай-ає, бiрєатар елдерде тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыру єµєы¬ы сауда-ЈнеркЎсiп палаталарына берiлгендiгi атап кЈрсетiледi. Алайда, тауарды¦ шы¬уын сауда-ЈнеркЎсiп палаталарыны¦ куЎландыруы халыєаралыє єµєыєта нормативтi тЇрде бекiтiлмеген.
Конституцияны¦, јазаєстан Республикасыны¦ халыєаралыє єµєыєтыє принциптерi мен нормаларын єµрметтейтiндiгi туралы 8-бабыны¦ нормасы, iшкi мемлекеттiк єµєыє єµру кезiнде Республиканы¦ оларды ескеруге деген µмтылысын бiлдiредi. Бµл орайда, јазаєстанны¦ єолданып жЇрген єµєыє жЇйесi Республика Конституциясына сЎйкес єµрылады жЎне Республика бекiткен халыєаралыє шарттарды¦ ¬ана за¦дардан басымды¬ы болады.
Халыєаралыє практика мен єµєыєтыє актiлерде тауар шы¬арыл¬ан елдi куЎландыру мЎселесiні¦ шешiлуi мемлекетті¦ iшкi за¦намасына жатєызыл¬ан. МЎселен, Еуропа јауымдасты¬ыны¦ Жалпы¬а бiрдей преференциялар жЇйесi схемасыны¦ ше¦берiндегi шы¬у Ережелерiнде, тауарды¦ шы¬уы, еркiн сауда айма¬ы туралы немесе аймаєтыє экономикалыє топ єµру туралы келiссЈзден бастап, со¦ы демпингке єарсы баж єолдану немесе импорттыє лицензиялар беруге дейiн, кез-келген сауда саясатын жЇргiзуді¦ ма¦ызды єµралдарыны¦ бiрi болып табылады, - деп жазыл¬ан. Осыны ескере отырып, Ережелерде, сондай-ає, егер экспортталатын тауар осы елде шы¬арыл¬ан деп єаралатын болса, шы¬у сертификатын бенефициар елді¦ тиiстi мемлекеттiк органы бередi, - деп белгiленген. ¤нiмні¦ шы¬уын жЎне сертификатта кЈрсетiлген Јзге де аєпаратты тексеру Їшiн єажеттi кез-келген шараларды кЈру жауапкершілігi сол елдi¦ єµзырлы мемлекеттiк органына жЇктеледi.
ТЎуелсiз Мемлекеттер Достасты¬ы Їкiмет басшылары Ке¦есiнi¦ 2000 жыл¬ы 30 єарашада¬ы шешiмiмен бекiтiлген, "Тауар шы¬арыл¬ан елдi аныєтау ережелерiнде", "тауарды¦ шы¬уы туралы сертификатєа" - тауар шы¬арыл¬ан ел туралы бiржаєтамалы куЎлiк беретiн жЎне экспорттаушы мемлекетті¦ µлттыє за¦нама¬а сЎйкес уЎкiлеттi органы берген єµжат, - деп аныєтама берiлген.
јазаєстан Республикасы °кiметiні¦ 2000 жыл¬ы 18 єазанда¬ы N 1552 єаулысымен бекiтiлген, јазаєстан Республикасы Экономика жЎне сауда министрлiгiні¦ Стандарттау, метрология жЎне сертификаттау жЈнiндегi комитетi туралы Ережеге сай, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын беру єµєы¬ы атал¬ан Комитетке, я¬ни уЎкiлеттi мемлекеттiк орган¬а берiлген.
"јазаєстан Республикасыны¦ Экономика, индустрия жЎне сауда министрлiгi Стандарттау, метрология жЎне сертификаттау жЈнiндегi комитетiні¦ кейбiр µйымдары туралы" јазаєстан Республикасы °кiметіні¦ 2000 жыл¬ы 9 тамызда¬ы N 1227 єаулысымен, тауарды¦ шы¬уын куЎландыру єµєы¬ы "ёлттыє сараптау жЎне сертификаттау орталы¬ы" ашыє акционерлiк єо¬ам¬а (бµдан Ўрi - акционерлiк єо¬ам) жЇктеледi. Алайда, јазаєстан Республикасы Бас прокурорыны¦, јазаєстан Республикасы Конституциялыє Ке¦есiні¦ 1999 жыл¬ы 18 аєпанда¬ы N 15/2 єаулысын негiзге ала отырып келтiрген наразылы¬ы бойынша, јазаєстан Республикасы °кiметіні¦ 2001 жыл¬ы 13 єа¦тарда¬ы N 46 єаулысымен тауарды¦ шы¬уын куЎландыру атал¬ан акционерлiк єо¬амны¦ єызметi нысанынан алынып тастал¬ан. Бµл єаулымен, акционерлiк єо¬ам тауар шы¬арыл¬ан елдi 2001 жыл¬ы 1 шiлдеге дейiн куЎландырады, кейiн бµл єµєыє Стандарттау, метрология жЎне сертификаттау жЈнiндегi комитетті¦ мемлекеттiк єада¬алау жЈнiндегi аумаєтыє органдарына Јтедi, - деп белгiленген. Республиканы¦ Энергетика, индустрия жЎне сауда министрiнi¦ 2000 жыл¬ы 28 єарашада¬ы тЇсiндiрме хатында атап кЈрсетiлгенiндей, бµл мерзiм тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыру¬а Комитет уЎкiлет берген тµл¬аларды¦ мЈрлерi мен єолдары бедерлемесiні¦ жа¦а Їлгiлерiн бекiту Їшiн єажет.
Осылайша, Конституциялыє Ке¦ес, Јзiнi¦ жо¬арыда атал¬ан єаулыларында¬ы сияєты, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын куЎландыруды уЎкiлеттi мемлекеттiк орган жЇзеге асыру¬а тиiс деп есептейдi.
Баяндал¬анны¦ негiзiнде, јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 72-бабы 1-тарма¬ыны¦ 4) тармаєшасын жЎне јазаєстан Республикасы Президентiні¦ "јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есi туралы" конституциялыє за¦ кЇшi бар Жарлы¬ыны¦ 17-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) тармаєшасын, 32, 33, 37 жЎне 41-баптарын басшылыєєа алып, јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есi јАУЛЫ ЕТЕДI:
1. јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 3-бабы 3-тарма¬ыны¦ жЎне 66-бабы 5) тармаєшасыны¦ нормаларын, Јтiнiш мЎселесiне єатысты єолданыста, тауарды¦ шы¬у сертификаттарын уЎкiлеттi мемлекеттiк орган куЎландыру¬а тиiс, деп тЇсiну лЎзiм.
2. јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабы 1-тарма¬ы нормасыны¦ тЇсiндiрмесi Конституциялыє Ке¦есті¦ 2000 жыл¬ы 6 желтоєсанда¬ы N 20/2 єаулысында берiлген.
3. јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦, Республиканы¦ халыєаралыє єµєыєты¦ принциптерi мен нормаларын єµрметтейтiндiгi туралы 8-бабыны¦ нормасы, iшкi мемлекеттiк єµєыє єµру кезiнде Республиканы¦ оларды ескеруге деген µмтылысын бiлдiредi. Бµл орайда, јазаєстан Республикасыны¦ єолданып жЇрген єµєы¬ы Республика Конституциясыны¦ нормаларына сЎйкес болу¬а тиiс жЎне Республика бекiткен халыєаралыє шарттарды¦ ¬ана за¦дардан басымды¬ы болады.
4. јазаєстан Республикасы Конституциясы 74-бабыны¦ 3-тарма¬ына сЎйкес, єаулы оны єабылда¬ан кЇннен бастап кЇшiне енедi, ша¬ымдану¬а жатпайды, Республиканы¦ бЇкiл аума¬ында жалпы¬а бiрдей мiндеттi жЎне јазаєстан Республикасы Конституциясы 73-бабыны¦ 4-тарма¬ында кЈзделген жа¬дайды ескерiп, тЇпкiлiктi болып табылады.
5. Осы єаулы республикалыє ресми басылымдарда єазає жЎне орыс тiлдерiнде жариялансын.
 
артқа   жоғарыға   негізгі үйге