kazruseng
Конституцияны ресми түсіндіру

















јјазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын жЎне 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) жЎне 2) тармаєшаларын ресми тЇсіндіру туралы

јазаєстан Республикасы Конституциялыє Ке¦есіні¦ јаулысы 1999 жыл¬ы 3 єараша N 19/2

јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есі ТЈра¬а Ю.А. Ким, Ке¦ес мЇшелері Н.І. ¤кеев, Ж.Д. Бµсырманов, А.Есенжанов, А.К. Котов, ј.ў. Омарханов жЎне В.Д. Шопин єатысєан єµрамда јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 72-бабы 1-тарма¬ыны¦ 4) тармаєшасы, јазаєстан Республикасы Президентіні¦ "јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есі туралы" конституциялыє за¦ кЇші бар Жарлы¬ыны¦ 17-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) тармаєшасы негізінде Јтініш субъектісіні¦ Јкілі - јазаєстан Республикасы Премьер-Министрі Ке¦сесіні¦ јµєыєтыє бЈліміні¦ сектор ме¦герушісі Ж.К. СЇтемгенованы¦, јазаєстан Республикасы Парламенті Сенатыны¦ Јкілі - депутат Б.Г. ЖЇсіповті¦ єатысуымен Јзіні¦ ашыє отырысында јазаєстан Республикасы Премьер-Министріні¦ јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын жЎне 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) жЎне 2) тармаєшаларын ресми тЇсіндіру туралы 1999 жыл¬ы 30 єыркЇйектегі Јтінішін єарады.
јолда бар материалдарды зерделеп, баяндамашы - Конституциялыє Ке¦есті¦ мЇшесі А. Есенжановты¦ баяндамасы мен конституциялыє іс жЇргізуге єатысушыларды¦ сЈздерін ты¦дап жЎне сарапшыларды¦ - за¦ ¬ылымдарыны¦ докторы А.Г. Диденконы¦ жЎне за¦ ¬ылымдарыны¦ докторы М.К. СЇлейменовті¦ єорытындыларымен танысып, јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есі мынаны аныєтады:
Конституциялыє Ке¦еске 1999 жыл¬ы 4 єарашада јазаєстан Республикасы Премьер-Министріні¦ јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын жЎне 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) жЎне 2) тармаєшаларын ресми тЇсіндіру туралы Јтініші келіп тЇсті. ¤тініште сондай-ає мынадай мЎселелер єойыл¬ан:
1. Конституцияны¦ жо¬арыда атал¬ан нормаларыны¦ єµєыєтыє мазмµны мемлекеттік меншікті¦ єµєыєтыє тЎртібі ерекшеліктерін за¦мен баянды ету єµєы¬ын, атап айтєанда, мемлекеттік мекемелерді¦ єµєыє субъектілігін шектеуді білдіре ме?
2. Конституцияны¦ атал¬ан нормалары мемлекеттік мекемелерді¦ оларды єаржы жµмсауда шектеу жЎне оларды¦ бекітілген смета шегіндегі жауапкершілігі, азаматтыє-єµєыєтыє келісімдерді тіркеуден Јткізуі секілді єµєыєтыє жа¬дайыны¦ ерекшеліктерін за¦да кЈзде тµту¬а мЇмкіндік бере ме?
јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын жЎне 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) жЎне 2) тармаєшаларын ресми тЇсіндіру кезінде Конституциялыє Ке¦ес мынаны ескерді.
Конституцияны¦ 6-бабыны¦ 1-тарма¬ына сЎйкес јазаєстан Республикасында мемлекеттік меншік пен жеке меншік танылады жЎне бірдей єор¬алады. Аталмыш конституциялыє ереже јазаєстан Республикасында мемлекет меншікті¦ екі нысаныны¦ да субъектілеріне бµзыл¬ан єµєыєтарыны¦ єор¬алуыны¦ жЎне єайта жіктелуіні¦ бірдей мЇмкіншіліктеріне кепілдік беретінін білдіреді. Мемлекеттік меншік пен жеке меншікті бірдей жіктелуіні¦ жеке меншік иесі, олар¬а за¦мен рµєсат етілген жЎне жол берілген наєтылы єµєыєтыє єатынастарда, кЈпшіліктік салада (салыєтар жЎне т.б.) болсын, жеке салада (келісім-шарт єарым-єатынастары жЎне т.б.) болсын, бір ¬ана єµєыєтыє тЎртіпке ба¬ынатынына келіп саяды.
јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ында "Меншік міндет жЇктейді, оны пайдалану сонымен єатар єо¬ам игілігіне де єызмет етуге тиіс. Меншік субъектілері мен объектілері, меншік иелеріні¦ Јз єµєыєтарын жЇзеге асыру кЈлемі мен шектері, оларды єор¬ау кепілдіктері за¦мен белгіленеді" делінген. Конституцияны¦ бµл ережесі меншікті¦ єµєыєтыє тЎртібі, меншік иесіні¦ Јз єµєыєтарын жЇзеге асыру кЈлемі мен шектері за¦мен реттеледі дегенді білдіреді. Конституцияны¦ 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1), 2) тармаєшаларына сай Парламент жеке жЎне за¦ды тµл¬аларды¦ єµєыє субъектілігіне, азаматтарды¦ єµєыєтары мен бостандыєтарына, жеке за¦ды тµл¬аларды¦ міндеттемелері мен жауапкершілігіне, меншік режиміне жЎне Јзге де мЇліктік єµєыєтар¬а єатысты за¦дар шы¬ару¬а хаєылы.
Мемлекет мЇддесіне орай меншік єµєы¬ы за¦мен шектелуі мЇмкін. Мемлекеттік за¦ды тµл¬аларды¦, атап айтєанда, мемлекетті¦ Јзі єµратын мемлекеттік мекемелерді¦ єµєыєтарыны¦ шектелуі Ўбден ыєтимал. Бµл ереже де јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 39-бабыны¦ 1, 2-тармаєтарынан келіп шы¬ады.
Демек, јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабы 2-тарма¬ыны¦, 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1), 2) тармаєшаларыны¦ мазмµны мемлекеттік меншікті¦ єµєыєтыє тЎртібін де, мемлекеттік мекемелерді єµєыє субъектілігінде шектеуді де, соны¦ ішінде, оларды¦ єаржы жµмсау єµєы¬ына шектеу єоюды, сондай-ає мемлекеттік мекемелерді¦ жасайтын келісімдеріні¦ тіркеуден Јткізілуін де за¦мен баянды етіп єою¬а мЇмкіндік береді. јазаєстан Республикасы Азаматтыє кодексіні¦ 204-бабына сЎйкес мЇлікті меншіктенуші мекемені¦ за¦ жЇзіндегі та¬дырын, оны¦ єызметіні¦ мазмµнын белгілейді, я¬ни мЇлікті меншіктенуші Јз мекемелеріні¦ жасайтын келісімдеріні¦ ше¦берін шектеуі, жасайтын келісімдерге баєылау орнатуы мЇмкін.
Мемлекеттік мекемелерді¦ жауапкершілігін олар¬а деп бекітілген сметаны¦ мЈлшерімен шектеу мЇмкіншілігіне келер болсає, мµндай шектеу јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ мемлекеттік меншік пен жеке меншікті¦ бірдей єор¬алуы туралы ережесіне єайшы келеді, себебі бµл арєылы мемлекеттік мекемені¦ емес, олармен келісім-шартєа отыр¬ан жЎне Јзге де контрагенттеріні¦ єµєыєтары мен мЇдделеріне нµєсан келеді. јандай да бір меншік нысанында¬ы шаруашылыє жЇргізуші субъектіні¦ шеккен залалыны¦ орнын толы¬ымен толтыру¬а біржаєты же¦ілдіктер жасау¬а немесе о¬ан шектеу єою¬а тыйым салынады. Меншікті бірдей єµєыєтыє єор¬ау принципі меншік иелеріні¦ Ўр біріні¦ Јз мЇдделерін сотта єор¬ауыны¦ бірдей процессуалдыє мЇмкіншіліктерінен ¬ана емес, шаруашылыє жЇргізуші субъектілерді¦, оларды¦ меншікті¦ єандай єµєыєтыє тЎртібінде тµр¬анынан тЎуелсіз, бір-біріні¦ алдында Јздеріні¦ келісім-шарт міндеттемелері бойынша бірдей мЇліктік жауапкершілігінен де тµрады.
Баяндал¬анны¦ негізінде, јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 72-бабы 1-тарма¬ыны¦ 4) тармаєшасын, јазаєстан Республикасы Президентіні¦ "јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есі туралы" конституциялыє за¦ кЇші бар Жарлы¬ыны¦ 17-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1) тармаєшасын, 37-бабын басшылыєєа алып, јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын, 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1), 2) тармаєшаларын ресми тЇсіндіру ретінде јазаєстан Республикасыны¦ Конституциялыє Ке¦есі єаулы етеді:
1. јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 6-бабыны¦ 2-тарма¬ын, 61-бабы 3-тарма¬ыны¦ 1), 2) тармаєшаларын Јтініш мЎселелеріне єатысты єолдануда осы конституциялыє нормалар мемлекеттік меншікті¦ єµєыєтыє тЎртібіні¦ ерекшеліктерін за¦мен баянды етуге де, мемлекеттік мекемелерді єµєыє субъектілігінде шектеуге де мЇмкіндік береді деп тЇсіну керек. јазаєстан Республикасыны¦ Конституциясы мекемелерді¦ жауапкершілігін оларды µстау Їшін бекітілген сметаны¦ шектерімен шектеуге мЇмкіншілік бермейді, себебі мемлекеттік пен жеке меншікті¦ бірдей єор¬алу принципін белгілейді (6-бапты¦ 1-тарма¬ы).
2. јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 74-бабыны¦ 3-тарма¬ына сЎйкес осы єаулы оны єабылда¬ан кЇннен бастап кЇшіне енеді, ша¬ымдану¬а жатпайды, Республиканы¦ бЇкіл аума¬ында жалпы¬а бірдей міндетті жЎне јазаєстан Республикасы Конституциясыны¦ 73-бабыны¦ 4-тарма¬ында кЈзделген жа¬дайларды ескеріп тЇпкілікті болып табылады.
 
артқа   жоғарыға   негізгі үйге